Kiedy mówię, że wróciłam z Zelandii, w oczach znajomych widzę błysk zazdrości. ? Ile leciałaś? ? dopytują się, mając na myśli Nową Zelandię. ? Godzinę! ? mówię zgodnie z prawdą, bo przecież chodzi o największą spośród ponad 480 wysp należących do Danii.

 

 

Kultury nigdy dość
Zamków i pałaców jest w Danii mnóstwo. Na naszej trasie zaliczamy tylko te najciekawsze ? wybudowany na trzech wysepkach na jeziorze i otoczony przepięknymi ogrodami Frederiksborg i stanowiący królewską rezydencję Fredensborg. W tym drugim ciekawostką jest pokój, w którym nocujący szacowni goście za pomocą diamentu wydrapują na szybie swoje imiona. Bardziej jednak od monarszych rezydencji podoba nam się otoczony parkowym gąszczem dworek w położonym nad Sundem Rungsted. To właśnie tutaj przyszła na świat Karen Blixen, autorka ?Pożegnania z Afryką?. Po 16 latach spę- dzonych w Kenii, pisarka wróciła do rodzinnego domu i mieszkała w nim aż do śmierci, czyli do 1961 roku. W niewielkim muzeum oglądam przywiezione przez Blixen masajskie włócznie i namalowane przez nią obrazy (zanim odkryła talenty pisarskie, skończyła Królewską Akademię Sztuk Pięknych). Później, chodząc po parku, pod rozłożystym dębem przystaję nad skromną płytą oznaczającącą jej grób.
Z Rungsted mamy już przysłowiowy ?rzut beretem? do Louisiany, jak nazywa się jedno z najsłynniejszych nie tylko w Danii, ale w skali świata muzeów sztuki nowoczesnej. Wbrew skojarzeniom nazwa nie ma nic wspólnego ze znanym amerykańskim stanem, lecz upamiętnia? trzy żony fundatora placówki ? wszystkie miały na imię Louise. W ramach wystaw czasowych mamy szansę zobaczyć dzieła takich artystów jak Chagall, Picasso czy Warhol, ale ciekawa jest też i stała ekspozycja, której sztandarowy eksponat to wielki, 185-centymetrowy kciuk, rzeźba zrobiona przez francuskiego rzeźbiarza Césara Baldacciniego.
Inne, konkurencyjne muzeum sztuki nowoczesnej stanowi Arken, 20 km na południe od Kopenhagi. Już sam jego gmach jest oryginalny ? przypomina statek, który wpłynął na plażę. Wśród 350 dość często zmienianych prac nie brak szokujących instalacji. Duńczycy lubią zaskakiwać ? widać to również w sposobie ubierania się, zwłaszcza młodzieży.

Zostać wikingiem
Po kilku dniach uznajemy, że skoro jesteśmy na Zelandii, nie wypada nie odwiedzić Roskilde, pierwszej duńskiej stolicy. Dowodem dawnej świetności jest imponująca katedra, która podobnie jak i wcześniej oglądany zamek Kronborg, została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Wśród 37 królów pochowanych w świątyni najładniejszy sarkofag ma zmarła w 1412 roku królowa Małgorzata I, jednak najbardziej zapada mi w pamięć historia Haralda Sinozębego. Jego zwłoki w 986 roku przywieziono w beczce z alkoholem, choć jak się okazuje nie złożono ich wcale w przygotowanym grobowcu, lecz wmurowano w jeden z przyołtarzowych filarów. Przy okazji warto zwrócić uwagę na słup z zaznaczonymi kreseczkami ? oznaczają wzrost duńskich władców. Rekordzistą był Chrystian I ? 219,5 m. Tytułowanie go ?Wasza Wysokość? było jak najbardziej słuszne.
Ze skarpy, na której wzniesiono katedrę schodzimy nad brzeg fiordu. Po jego spokojnej wodzie pływa drakkar ? tradycyjna łódź wikingów. To oczywiście replika, a jak wyglądały prawdziwe, można przekonać się w miejscowym muzeum. Z pięciu jednostek wydobytych w 1962 r. z morskiego dna, najwię-ksza jest XI-wieczna łódź 30-metrowej długości, która mimo swojego niepozornego wyglądu, do brzegów duńskich dotarła aż z Dublina (tam ją zbudowano).
Więcej o życiu walecznych wikingów, którzy wcale nie nosili hełmów z rogami, dowiadujemy się już w Trelleborgu, twierdzy wybudowanej w X w. w zachodniej części Zelandii. Szacuje się, że było tu około tysiąca wojowników, mieszkających w długich chatach z dębowych bali. Legend opowiadanych po duńsku przez współczesnych wikingów wprawdzie nie rozumiemy, ale korzystamy z okazji i przebieramy się w historyczne stroje, a na koniec próbujemy jesz- cze sił w strzelaniu z łuku (bez większych sukcesów).

Diabeł na ścianie
Wikingom z Trelleborga nawet po dużej ilości piwa nie przyszło do głowy, że w okolicach ich grodu tysiąc lat później, dokładnie w roku 1998, stanie wielki most. To jeden z największych wiszących mostów świata ? pylony o wysokości 284 m podtrzymują liny o grubości 85 cm! Ale most to tylko część przeprawy między Zelandią i sąsiednią Fonią ? trzeba jeszcze pokonać 8-kilometrowy tunel schodzący 75 m pod powierzchnię Wielkiego Bełtu (podobny układ: most plus podwodny tunel ma przeprawa pomiędzy Zelandią i Szwecją). Podziwiamy to wielkie dzieło współczesnej inżynierii, ale z niego nie korzystamy, jedziemy bowiem zobaczyć południe Zelandii. Podoba nam się system niewielkich, przydrożnych straganów ? obok wystawionych kwiatów, owoców, różnych przetworów czy drobnego rękodzieła stoi kartka z ceną i skarbonka. Nikt tego nie pilnuje, liczy się na ludzką uczciwość.
Mając na myśli kurczący się czas, w pewnym momencie robimy weryfikację sterty folderów wziętych ze świetnie w Danii działających punktów informacji turystycznej. BonBon Land odpuszczamy, bo to park atrakcji głównie dla dzieci. XVI-wieczny zamek Vall?, po dziś dzień służący jako dom dla niezamężnych kobiet z arystokratycznych rodów też odpada, bo nie za bardzo nam po drodze. Znajdujemy za to czas, by zobaczyć przylegającą do Zelandii wyspę M?n, której dumą są ogromne, wapienne klify. Najwyższy z nich to tzw. Tron Królowej, mający prawie 130 m wysokości. Dzięki schodom możemy patrzeć na strome, masywne skały zarówno z góry, jak i od dołu ? warto się pomęczyć pokonując liczne schody, bo jest to cud natury, który robi ogromne wrażenie.
W drodze powrotnej na Zelandię zatrzymujemy się jeszcze w Elmelunde, miejscowości słynnej z jednego z najstarszych kościołów kamiennych w całej Danii. Świątynia powstała ok. 1075 roku, choć oryginalne freski zdobiące jej mury to już wiek XIV. Bardzo ciekawa i bogata jest ich symbolika ? nic dziwnego skoro służyły jako obrazkowa Biblia dla nie umiejących czytać.
Kiedy po tygodniu wracamy do Kopenhagi wcale nie mamy poczucia, że znamy już na wskroś całą wyspę. Aż trudno uwierzyć ? jest ona mniejsza od jakiegokolwiek polskiego województwa (nawet od opolskiego), a tyle na niej do oglądania!

 Tekst MONIKA WITKOWSKA